Stel je eens voor: de koude, ruige wind van het noorden strijkt langs je gezicht. Je staat op de dekbalk van een langschip, de golven kabbelen tegen de romp. Wat droeg je toen, in die tijd van ontdekkingsreizen en legenden? De kleding van de Vikingen fascineert ons al eeuwen. Het is meer dan alleen historische stof; het vertelt een verhaal over overleven, status en dagelijks leven in de Vikingtijd.
De basis: natuurlijke materialen als fundament
Wanneer je denkt aan kleding uit de Vikingtijd, denk je misschien direct aan ruwe wol en leer. Dat klopt grotendeels. De Vikingen gebruikten wat de natuur hen bood. Duurzaamheid was geen modetrend; het was noodzaak. Jouw kleding moest je warm houden tijdens lange zeereizen en stevig genoeg zijn voor het werk op het land of in de strijd.
Wol: de onmisbare tweede huid
Wol was de absolute koningin van de kledingkast. Je vindt wol overal terug, van de boer tot de rijke handelaar. Waarom was wol zo geliefd? Simpel: het isoleert fantastisch, zelfs als het nat is. Dit is cruciaal in het klamme Noord-Europese klimaat. De Vikingen waren meesters in het bewerken van deze vezel.
• Ze gebruikten zowel ruwe, onbewerkte wol voor de buitenkleding.
• Fijnere, gekamde wol werd gebruikt voor de kleding die direct op de huid kwam.
• Natuurlijke kleurstoffen, vaak afkomstig van planten en wortels, gaven de stoffen zachte, aardse tinten.
De techniek van het weven was hoogstaand. Ze creëerden ingewikkelde patronen, vaak door gebruik te maken van de zogenaamde ’tabletweeftechniek’ voor de decoratieve banden en manchetten. Als je kijkt naar de reconstructies van Viking kledingstukken, zie je vaak die rijke textuur terug.
Linnen: verkoeling en onderkleding
Hoewel wol de basis vormde, speelde linnen ook een belangrijke rol. Linnen, gemaakt van de vlasplant, is koeler en ademender dan wol. Je droeg linnen als onderkleding, direct tegen je huid. Dit voorkwam schuren en hield je comfortabel in warmere periodes of tijdens zware inspanning. Het was een luxe product vergeleken met de ruwere wol, maar nog steeds toegankelijk voor velen.
De kleding van de Vikingman
De outfit van een Vikingman was praktisch, gelaagd en ontworpen voor actie. Denk niet aan de gehoornde helmen uit de mythes; de werkelijkheid was veel aardser en functioneler.
VIDEO: Noormannen “Vikingmode”
De tuniek en broek
Het basisstuk voor de man was de Viking tuniek. Deze viel vaak tot halverwege het dijbeen of net boven de knie. De pasvorm varieerde; sommigen droegen wijde tunieken, anderen juist nauwsluitende modellen die minder in de weg zaten bij het hanteren van een bijl of zwaard. De mouwen waren vaak lang en soms werden de uiteinden vastgezet met een speld.
Daaronder droeg je een broek. Dit kledingstuk varieerde sterk per regio en status. Je zag wijde, pofbroeken die bij de enkels strak werden gebonden, zodat ze netjes in de laarzen pasten. Voor de zeeman of boer was het essentieel dat de broek niet bleef haken achter gereedschap of struiken. Soms wikkelden ze hun onderbenen ook in wollen beenwarmers (banden) tot aan de knie, wat extra bescherming en warmte bood.
Nuttige verwijzingen
Bekijk deze interessante artikelen die we hebben uitgekozen over Kleding van Vikingen: Ontdek de authentieke Noormannen.
• Top 12 Vikingen Bezienswaardigheden in Denemarken
Bovenkleding voor bescherming
Bij koud weer of op reis, kwam de overkleding om de hoek kijken. De Vikingmantel was essentieel. Dit was meestal een grote rechthoekige of ovale lap wol, stevig geweven. De mantel werd vastgemaakt over de rechterschouder met een fibula (een grote broche of speld). Dit liet de rechterarm vrij voor wapens en werk. De kwaliteit en versiering van deze mantel gaf veel informatie over jouw rijkdom en positie binnen de gemeenschap.
De kleding van de Vikingvrouw
De Vikingvrouw droeg kleding die zowel elegant als ontzettend functioneel was. Haar outfit moest haar in staat stellen om zowel het huishouden te runnen als deel te nemen aan ambachten of zelfs mee te gaan op handelstochten.
De onderjurk en de schortjurk
De basis voor de vrouw was een lange linnen of wollen onderjurk, vaak met lange mouwen. Deze jurk was lang en reikte tot aan de enkels. Over deze onderjurk droegen vrouwen de iconische Viking schortjurk, ook wel de ‘smok’ genoemd. Deze jurk leek op een soort bretelsjurk zonder mouwen.
De manier waarop de schortjurk werd gedragen, was kenmerkend. De banden werden over de schouders gedragen en aan de voorkant vastgemaakt met twee ovale fibulae, de beroemde ‘grote broches’ of ‘ovalen spelden’. Dit waren vaak prachtige stukken metaalwerk, soms met dierfiguren of ingelegde glaskralen. De ruimte tussen deze twee broches werd gebruikt om kleine, noodzakelijke items op te hangen, zoals een mes, een sleutelbos, of een zakje met kruiden.
Gelaagdheid en versiering
Net als de man, voegde de vrouw lagen toe. Een wollen omslagdoek of een kortere mantel bood warmte. De versiering van een vrouwsuitrusting lag vaak in de textielbewerking, de kleuren van de stoffen en de metaalwerkstukken. Hoe meer ingewikkeld het weefwerk en hoe zeldzamer de kralen in haar sieraden, hoe hoger de waarschijnlijkheid van haar sociale status.
Accessoires en de finishing touch
Accessoires waren cruciaal in de Vikingmaatschappij. Ze dienden niet alleen een decoratief doel, maar waren vaak gereedschappen of statussymbolen. Denk aan je leren riem; dit was de plek waar je jouw mes, gereedschap en munten aan vastmaakte.
Schoeisel: stevigheid voor elk terrein
Wat zou je dragen aan je voeten als je door moerassen, bossen en over de dekken van schepen moest lopen? Stevige laarzen of schoenen, gemaakt van dik leer. De Viking schoenen waren vaak eenvoudig van constructie, met eenvoudige stiksels die de voet omsloten. Ze waren hoog, tot halverwege het scheenbeen, en werden vaak vastgebonden met leren koorden rond de kuit. Als je goed naar de archeologische vondsten kijkt, zie je dat ze voornamelijk de voet warm en droog hielden, meer dan dat ze modieus waren.
Haar en hoofddeksels
Hoofdbedekking was minder strikt dan men vaak denkt, zeker niet voor mannen, behalve misschien in de strijd. Een eenvoudige wollen kap of muts was gebruikelijk bij koud weer. Voor vrouwen was haarverzorging belangrijk. Haar werd vaak gevlochten of opgestoken, soms met behulp van haarspelden of kleine metalen sieraden. De versieringen in het haar gaven net als de broches een indicatie van je welvaart.
Kleuren en symboliek in de Vikinggarderobe
Had je veel kleur in je kleding? Ja, maar dit hing af van je vermogen om kleurstoffen te bemachtigen. De meestvoorkomende kleuren waren de natuurlijke tinten van de onbehandelde wol: crèmes, bruinen en grijzen.
Kleuren die meer pigment vergden, waren een teken van rijkdom. Denk aan diep rood (verkregen uit meekrapwortel) of helder blauw (uit wede). Het dragen van deze intense kleuren liet zien dat je kon handelen en verhandelen. Het Viking kleding patroon zelf was vaak geometrisch, of het nu in het weefsel zat of als borduursel werd aangebracht.
Veelgestelde vragen over Vikingkleding
Wat droegen Vikingen echt onder hun kleding?
Onder de wollen tunieken of jurken droegen zowel mannen als vrouwen kledingstukken van linnen. Dit was hun onderhemd en onderbroek/onderrok, die direct op de huid kwamen om het schuren van de wol te voorkomen.
Waren de kledingstukken van Vikingen versleten?
Hoewel kleding zwaar gebruikt werd, waren Vikingen gewend om hun bezittingen te repareren. Je ziet bewijs van uitgebreide reparaties in archeologische vondsten. Kleding werd als waardevol beschouwd en versleten kledingstukken werden vaak nog omgesmolten tot poetsdoeken of isolatiemateriaal.
Droegen ze bont en leer in hun kleding?
Zeker. Leer werd gebruikt voor riemen, schoeisel en soms voor stevige, waterafstotende overkleding. Bont, vaak van schapen of lokale dieren, werd gebruikt als voering voor mantels en als eenvoudige warme kappen.
Hoe werden de kledingstukken aan elkaar bevestigd?
Verschillende soorten metalen gespen en speldjes, bekend als fibulae, werden gebruikt. De ovale broches voor vrouwen en de meer eenvoudige, vaak langwerpige speldjes voor mannen, hielden mantels en de banden van de schortjurk op hun plaats. Deze speldjes waren vaak het meest versierde deel van de outfit.