Stel je voor: je staat aan de kust, de wind trekt aan je gezicht en je kijkt naar de horizon. Daar, in de nevel, zie je de silhouetten van langschepen verschijnen. De Vikingen komen. Wat dragen zij? Hoe ziet hun kleding eruit, die kleding die hen warm hield tijdens barre tochten over de woeste zee en hen beschermde in verre landen? Het is een fascinerend beeld dat we vaak uit films halen, maar de realiteit van de Viking kleding is nog veel rijker en genuanceerder.
De essentie van Viking kleding: functionaliteit en stijl
De kleding van de Noormannen was verre van de ruwe lompen die je soms ziet. Het was doordacht, gemaakt om lang mee te gaan en perfect afgestemd op het leven dat zij leidden. Denk aan de extreme seizoenen in Scandinavië. Je hebt kleding nodig die je droog houdt tijdens regen, je isoleert tegen de koude wind en ademt tijdens zwaar werk. Dit alles combineerden ze met een subtiele vorm van persoonlijke expressie.
De basis van hun garderobe was eenvoudig: laagjes. Lagen bieden de beste isolatie en maken het makkelijk om je aan te passen aan wisselende temperaturen. Als je een dag doorbracht met het bouwen van een boerderij of het bemannen van een schip, moest jouw kleding met je meebewegen. Je zocht naar duurzaamheid boven alles.
Natuurlijke materialen: de ruggengraat van hun garderobe
De Vikingen gebruikten wat de natuur hen bood. Dit betekent dat de keuze van stof direct afhing van je sociale status en de beschikbaarheid in jouw regio. Wol was koning. Het is warm, zelfs als het nat is, en het is ongelooflijk sterk. De technieken om wol te weven en te vilten perfectioneerden ze door de eeuwen heen. Denk aan de warme Viking tuniek dames of de robuuste mantels die ze droegen.
Linnen, gemaakt van vlas, was ook populair, vooral voor de onderkleding. Linnen ademt beter en voelt koeler aan op warme dagen. Het werd vaak gebruikt voor de basislaag, direct op de huid gedragen. Hoewel minder isolerend dan wol, was het ideaal als onderhemd. Voor de rijkere Vikingen was er ook de introductie van geïmporteerde zijde, een teken van status en hun wijdverbreide handelsnetwerk. Hoewel de Vikingen hun eigen unieke stijl hadden, is het interessant om te zien hoe mode zich in latere periodes heeft ontwikkeld, bijvoorbeeld in de jaren 80 kledingstijl.
De kledingstukken die je niet mag missen
Als je je verdiept in hoe je de typische Viking kleding nabootst, kom je verschillende essentiële onderdelen tegen. Ieder stuk diende een duidelijk doel.
VIDEO: Kleding van echte Vikingen
Voor de mannen: stevigheid en bewegingsvrijheid
De basis voor elke man begon met een onderhemd, vaak van linnen of fijne wol. Hieroverheen droegen ze de tuniek. De lengte van de tuniek varieerde; een kortere tuniek bood meer bewegingsvrijheid tijdens het vechten of zwaar werk. Deze Viking tuniek heren werd vaak vastgezet met een riem op de heup. Aan deze riem hingen vaak je messen en gereedschap.
Daaronder droegen mannen broeken. Dit is een interessant punt, want niet alle Vikingen droegen dezelfde broek. Je zag wijde, linnen broeken die halverwege het onderbeen stopten, vaak ingesnoerd. Maar in koudere gebieden, of voor de elite, waren er ook de ‘getrapte’ of nauwsluitende broeken die strak om het been zaten en vastgemaakt werden met linnen of leren banden, de zogenaamde ‘bandgewikkelde beenkappen’ of ‘banden’. Dit bood uitstekende bescherming tegen de kou.
Voor de vrouwen: de lengte van de rok en de broche
Vrouwen droegen meestal een lange onderjurk, vaak met lange mouwen. Hieroverheen hing de kenmerkende ‘hangelok’ of ‘schortjurk’. Dit is het meest iconische kledingstuk dat je associeert met de Vikingvrouw. Het is eigenlijk een mouwloze jurk die over de onderjurk wordt gedragen.
Hoe hield je die schortjurk op zijn plaats? Met twee grote, decoratieve spangen of broches, meestal gemaakt van brons, zilver of goud. Deze Viking broches waren meer dan alleen bevestigingsmiddelen; ze toonden je rijkdom en je familietraditie door de unieke patronen die erin gegraveerd stonden. Deze broches klem je vast op de schouders van de schortjurk, waardoor twee ‘zakken’ ontstonden waar kleine voorwerpen in bewaard konden worden. Hoewel dit een historische outfit is, zijn er tegenwoordig talloze manieren om je eigen stijl te creëren, door populaire kledingstijlen te ontdekken en te combineren.
Kleuren en versieringen: meer dan alleen aards
Je hebt vast weleens gehoord dat de Vikingen in saaie aardetinten kleedden. Hoewel veel kledingstukken ongeverfd bleven (natuurlijk wit of de kleur van de wol), hadden ze zeker toegang tot kleur. Kleurstof was kostbaar, dus felgekleurde kleding was een teken van welvaart.
Ze gebruikten natuurlijke bronnen om hun stoffen te verven:
• Rood: Verkregen uit meekrapwortel of het kostbare meekrapstof. Dit was een zeer gewilde kleur.
• Geel/Groen: Verkregen uit korstmossen en planten zoals weegbree.
• Blauw: Soms verkregen uit wede, hoewel deze kleurstof moeilijker te verkrijgen was dan in latere perioden.
Borduurwerk was ook gebruikelijk, vooral rond de halslijnen en manchetten. Dit voegde een persoonlijk element toe aan een anders functioneel kledingstuk. Je zag vaak geometrische patronen of dierlijke motieven terugkomen in de versieringen op je Viking kostuum.
De cruciale rol van accessoires
Zonder de juiste accessoires was een Vikinguitrusting niet compleet. Accessoires beschermden je tegen de elementen en maakten je outfit af.
Hoofdbedekking en schoeisel
Hoeden en kappen waren essentieel, vooral op zee. Mannen droegen vaak eenvoudige wollen kappen die over het hoofd vielen. Vrouwen droegen soms een hoofddoek of een kap die het haar bedekte, een teken van een getrouwde status.
Je schoeisel moest stevig zijn. De meest voorkomende Viking schoenen waren gemaakt van zacht, gelooid leer. Dit waren vaak lage laarzen of mocassin-achtige schoenen, die je met leren banden of gewikkelde stroken rond je enkels en kuiten vastmaakte. Dit gaf je goede grip op gladde scheepsdekken of modderige paden.
Belangrijke leesstof
Hier zijn enkele informatieve links speciaal over Viking kleding: historische nauwkeurigheid en stijl.
• Wat droegen de Vikingen? : r/history
• Viking Birka Mantel van Wol in duifblauw | Dragonheart
Mantels en riemen
De mantel was je belangrijkste bescherming tegen de elementen. Deze was groot, gemaakt van dikke, stevige wol en vaak aan één kant vastgespeld met een grote fibula (een soort veiligheidsspeld). De kleur van de mantel kon een indicatie geven van je reizen; handelaren brachten unieke wolsoorten en kleuren mee.
Riemen waren zowel decoratief als functioneel. Ze hielden je kleding op zijn plaats en boden bevestigingspunten voor je beurs, je mes of je kleine tas. De kwaliteit van de riem en de metalen gespen vertelden veel over wie je was in de gemeenschap.
Hoe je jouw Viking look authentiek maakt
Als je geïnteresseerd bent in het recreëren van deze kleding, focus je dan op de lagen en de naden. Moderne reconstructies proberen vaak de eenvoud van de snit te imiteren, maar vergeten de textuur van de stof. Zoek naar geweven wol en linnen. Let op hoe de kleding valt: het is ruim, maar niet te baggerig. De snit van de kleding uit die tijd was vaak recht, waardoor de stof mooi om het lichaam valt wanneer deze in beweging is.
Vergeet niet dat Viking kleding een weerspiegeling was van een actieve levensstijl. Elk kledingstuk moest functioneel zijn. De zorg die je besteedde aan het onderhoud van je wol en het poetsen van je bronzen speldjes, toonde respect voor je bezittingen en je ambacht.
Veelgestelde vragen over Viking kleding
Wat was het belangrijkste materiaal dat de Vikingen gebruikten voor kleding?
Wol was veruit het belangrijkste materiaal. Het isoleerde uitstekend, zelfs als het nat was, en was zeer duurzaam voor het zware leven dat de Vikingen leidden.
Droegen Vikingen helmen met hoorns?
Nee, er is geen enkel archeologisch bewijs dat Vikingen helmen met hoorns droegen in de strijd. Dit is een latere romantische toevoeging aan hun beeld.
Hoe hielden Viking vrouwen hun kleding bij elkaar?
Vrouwen gebruikten twee grote, decoratieve speldjes, bekend als ‘ovalen broches’ of ‘kladdebroches’, om de schortjurk (hangelok) op hun schouders vast te pinnen.
Was Viking kleding altijd donker en grauw?
Nee, ze hadden toegang tot diverse natuurlijke kleurstoffen en rijke Vikingen droegen zeker heldere kleuren zoals rood en groen, wat hun status weerspiegelde.